In jouw werk staan gekozen familie en community centraal. Wat betekenen die begrippen voor jou?

"Voor mij is het antwoord eigenlijk heel simpel. Toen ik in Mexico en later in de Verenigde Staten woonde, had ik geen gemeenschap om me heen. Ik was ontzettend eenzaam, vooral tijdens mijn transitie. Destijds heerste het idee dat je na je transitie gewoon moest opgaan in de massa en je trans-zijn achter je moest laten. Maar daardoor voelde ik me juist geïsoleerd, depressief en vervreemd van mezelf.

Toen ik in Amsterdam aankwam, was ik gebroken. Ik schaamde me voor wie ik was en had moeite om mezelf te accepteren. Hier ontmoette ik mensen die mij accepteerden nog voordat ik dat zelf kon. Ze moedigden me aan, steunden me en openden deuren voor me. Zij werden mijn gekozen familie.

Dankzij hen vond ik mijn stem terug en kreeg ik mijn zelfvertrouwen weer. Nog steeds ontstaan er kansen omdat mensen uit de community mij aanbevelen en in mij geloven. De community heeft mijn leven veranderd en daarom staat die centraal in alles wat ik doe."

Je richtte Papaya Kuir op en bent medeoprichter van T-Huis Amsterdam. Wat inspireerde je om deze initiatieven te starten?

"T-Huis was er als eerste. Via Trans United kwam ik in contact met andere trans personen en samen ontdekten we dat er geen vaste plek was waar trans mensen zich veilig konden ontmoeten. We deden onderzoek naar de ervaringen van biculturele trans personen in Amsterdam en presenteerden onze bevindingen aan de gemeente. Met die steun konden we in 2019 T-Huis openen.

Zeven jaar later draait het nog steeds volledig op vrijwilligers. Mensen kunnen er workshops volgen, karaoke-avonden bezoeken, films kijken of bijvoorbeeld een make-upworkshop volgen als ze aan hun transitie beginnen. We begonnen ook een kledingbank, waar mensen kleding kunnen doneren en anderen gratis kunnen meenemen wat ze nodig hebben. Eerlijk gezegd bestaat inmiddels het grootste deel van mijn eigen garderobe uit donaties.

Maar bovenal draait T-Huis om het creëren van een familiegevoel. Elke keer als iemand binnenkomt, hopen we dat diegene hetzelfde gevoel van thuiskomen ervaart als ik destijds voelde."

En hoe is Papaya Kuir ontstaan?

"Het idee ontstond eigenlijk al in 2017. Nadia, Pau en ik spraken vaak over hoe eenzaam we ons voelden als queer Latijns-Amerikanen in Nederland. We verlangden naar een gemeenschap die voelde als familie.

Toen de coronapandemie begon, kwamen veel trans sekswerkers vast te zitten doordat grenzen sloten. Ineens kregen we hulpvragen over juridische procedures, hiv-medicatie, hormoonbehandelingen of simpelweg noodhulp. Op dat moment beseften we dat we niet langer konden wachten.

Zo is Papaya Kuir ontstaan. Het is een collectief van queer, transgender en lesbische migranten en vluchtelingen uit Latijns-Amerika in Nederland. Intersectionaliteit doet ertoe. Je bent niet alleen queer, of alleen trans, of alleen Latino. Veel mensen dragen meerdere identiteiten tegelijkertijd met zich mee en systemen houden daar vaak geen rekening mee. Met Papaya Kuir willen we juist laten zien dat mensen nooit teruggebracht kunnen worden tot één label.

We organiseren workshops, festivals en demonstraties, maar ondersteunen we ook vluchtelingen met aanbevelingsbrieven, noodopvang en inzamelingsacties voor basisbehoeften. We zien onszelf niet als redders. We zijn gewoon mensen die anderen helpen, net zoals anderen ons ooit hebben geholpen."

Tegen welke uitdagingen lopen queer vluchtelingen en migranten in Nederland nog altijd aan?

"De grootste uitdaging is onbegrip. Westerse systemen proberen mensen vaak in één hokje te plaatsen, terwijl de werkelijkheid veel complexer is.

Ik herinner me bijvoorbeeld een Italiaanse trans vrouw die nergens terechtkon omdat ze een EU-paspoort had. Instanties gingen ervan uit dat ze gewoon terug kon naar Italië, terwijl ze juist was gevlucht vanwege geweld en afwijzing door haar familie omdat ze trans is.

Uiteindelijk heeft onze gemeenschap zelf tijdelijke opvang voor haar geregeld. Haar verhaal laat zien dat een verblijfsstatus niet automatisch betekent dat iemand ook veilig is."

Als je één ding zou mogen veranderen aan het Nederlandse asielsysteem voor LHBTQIA+-vluchtelingen, wat zou dat zijn?

"Er moet veel meer kennis komen over de diversiteit binnen de LHBTQIA+-gemeenschap. Nu wordt er nog te vaak gedaan alsof iedereen dezelfde ervaringen heeft.

Soms verwachten medewerkers van de IND dat asielzoekers alles weten over de geschiedenis van Pride of bekende namen als Marsha P. Johnson. Maar queer zijn betekent niet automatisch dat je die kennis hebt.

Ook zou er veel meer begrip moeten zijn voor de verschillen tussen homoseksuele, transgender, non-binaire en intersekse personen. Beslissingen worden nu nog te vaak genomen op basis van stereotypen, in plaats van iemands persoonlijke verhaal."

WorldPride vindt dit jaar plaats in Amsterdam met als thema ‘Unity’. Wat betekent eenheid voor jou?

"Ik vraag me eerlijk gezegd af voor wie Pride op dit moment het meest wordt georganiseerd. Ik denk niet dat queer vluchtelingen of zwarte queer gemeenschappen daar altijd de vruchten van plukken.

Pride voelt nog vaak erg gericht op cisgender homoseksuele mensen. Daar is niets mis mee, maar ik vind wel dat trans personen, non-binaire mensen en andere groepen ook meer ruimte verdienen.

Tegelijkertijd zie ik juist binnen de transgemeenschap steeds meer verbondenheid ontstaan. Zeker met alles wat er internationaal gebeurt, bijvoorbeeld in de Verenigde Staten, groeit het besef dat we er samen voor staan. Daar put ik hoop uit."

De recente aanval tijdens Pride in Berlijn schokte veel mensen. Wat was jouw reactie?

"Het is hartverscheurend dat iemand een groep mensen aanvalt puur omdat die het niet eens is met wie zij zijn. Niemand verdient dat geweld. Tegelijkertijd geloof ik dat we juist moeten blijven vieren. We moeten vreugde blijven kiezen en elkaar eraan herinneren dat we er nog steeds zijn en dat we niet alleen staan.

Wat me wel zorgen baart, is dat zo'n aanval wordt aangegrepen om islamofobie aan te wakkeren. Eén persoon heeft deze verschrikkelijke daad gepleegd. Dat mag nooit een excuus zijn om een hele gemeenschap of religie verantwoordelijk te houden. Dat is niet waar Pride voor staat."

Sommige mensen wijzen religie aan als oorzaak van anti-LHBTQIA+-geweld. Hoe kunnen we dat gesprek voeren zonder hele religieuze gemeenschappen te stigmatiseren?

"Door niet één religie de schuld te geven, want daarmee verlies je het echte probleem uit het oog.

Ik ben juist naar Nederland gevlucht omdat ik geweld heb meegemaakt van mensen die zichzelf katholiek en christelijk noemden. Maar tegelijkertijd ben ik gedurende mijn levensloop ook geliefd en gesteund door katholieken, christenen, moslims en Joodse mensen.

De werkelijkheid is veel ingewikkelder dan één geloof aanwijzen als oorzaak. Bovendien zijn er politieke bewegingen die zulke gebeurtenissen gebruiken om haat tegen complete gemeenschappen aan te wakkeren. Dat mogen we niet laten gebeuren."

Ondanks alle uitdagingen, waar haal jij nog hoop uit?

"Vroeger dacht ik dat de wereld vanzelf steeds inclusiever zou worden. Dat geloof ik niet meer.

Wat mij nu hoop geeft, is de kracht van de gemeenschap. Blijf dicht bij je vrienden. Vraag hoe het met elkaar gaat. Kook samen, breng tijd met elkaar door en herinner elkaar eraan dat je geliefd bent. Dat houdt ons overeind.

En eerlijk gezegd geeft ook Generatie Z mij hoop. Ik bewonder hoe zij systemen ter discussie stellen, demonstreren en zich uitspreken. Ik denk niet dat mijn generatie op die leeftijd al zo politiek bewust was. Hun moed maakt me optimistisch over de toekomst."

Tot slot: kun je iets vertellen over je nieuwe boek?

"Mijn nieuwe roman heet Once Upon a Time There Were Dolls. Het is een romantische dramedy over drie trans vrouwen die in Amsterdam wonen en samen naar Frankrijk reizen. Onderweg herontdekken ze hun vriendschap, de liefde en uiteindelijk ook zichzelf.

Jarenlang zagen we vooral verhalen waarin trans personen voortdurend moesten vechten of tragische gebeurtenissen moesten overwinnen. Ik wilde juist een verhaal schrijven over gewone trans vrouwen die een gewoon leven leiden: soms rommelig, soms grappig, maar vooral menselijk.

Ik vind het belangrijk dat trans mensen hun eigen verhalen kunnen vertellen. Ik heb ontzettend veel plezier gehad in het schrijven van dit boek en ik hoop dat lezers daar net zoveel plezier aan beleven."